BitMEX pozew na 623 BTC. Giełda zamyka się w środku sprawy

BitMEX ogłosił zamknięcie po jedenastu latach działalności, a tego samego dnia do Sądu Okręgowego dla Południowego Dystryktu Nowego Jorku trafił pozew zbiorowy przeciwko giełdzie na 622,66 bitcoina — kwotę liczoną w dziesiątkach milionów dolarów. Sprawa ujawnia fundamentalne różnice między nieregulowanymi platformami a podmiotami nadzorowanymi przez organy finansowe.

Pozew zbiorowy: co dokładnie zarzucają powodowie?

Pozew złożyły dwie strony: spółka B KX Services Inc. (straty 305,81 BTC) oraz inwestor David Namdar (straty 316,85 BTC). Zarzuty dotyczą dwóch odrębnych mechanizmów, które według powodów działały na szkodę klientów.

Pierwszy wątek dotyczy systemu likwidacji pozycji. BitMEX pozwalał na handel z dźwignią sięgającą stokrotności depozytu — czyli klient mógł handlować kontraktami warte 100 razy więcej niż jego wkład. Gdy cena spadała, platforma automatycznie zamykała pozycje w momencie, gdy zabezpieczenie wciąż było warte dwukrotnie więcej niż poniesiona strata. Nadwyżka trafiała do funduszu ubezpieczeniowego giełdy. Powodowie twierdzą, że to nie był efekt uboczny systemu, lecz jego celowy projekt — sposób na zarabianie na likwidacjach klientów.

Drugi zarzut jest poważniejszy. Pozew wskazuje, że BitMEX miał wewnętrzne biuro handlowe, które miało dostęp do niejawnych danych klientów. To biuro mogło zawierać transakcje w czasie, gdy serwery giełdy były zamrożone dla zwykłych użytkowników — gdy oni nie mieli możliwości zamknąć swoich pozycji. To zarzut świadomego działania na szkodę klientów, a nie tylko wadliwej architektury systemu.

Dlaczego BitMEX zamyka się teraz?

BitMEX zapowiedział zamknięcie po strategicznym przeglądzie przeprowadzonym przez właściciela, spółkę HDR Global Trading. Platforma nie przyjmuje już nowych rejestracji, od 26 sierpnia użytkownicy stracą możliwość otwierania pozycji, a całkowite zamknięcie nastąpi 23 września 2025. Token BMEX zareagował na komunikat spadkiem rzędu 90 procent.

Timing jest dla powodów niekorzystny. Pozew zbiorowy w sądzie amerykańskim to proces liczony w latach, a pozwana giełda w tym czasie przestanie istnieć operacyjnie. Spółka HDR Global Trading pozostaje stroną postępowania, ale historia branży pokazuje, że odzyskiwanie środków od podmiotu wygaszającego działalność bywa trudniejsze niż wynikałoby z treści wyroku.

Jak wyglądałoby to pod nadzorem regulacyjnym?

W Unii Europejskiej takie praktyki byłyby niemożliwe. Interwencja produktowa ESMA ogranicza dźwignię dla klientów detalicznych do 2:1 na kryptoaktywach — zamiast stokrotności BitMEXu. Obowiązkowa jest segregacja środków klientów, czyli pieniądze wpłacone na rachunek nie mieszają się z majątkiem operatora. Dochodzi do tego obowiązek informacyjny, procedura reklamacyjna i nadzór konkretnego organu, do którego można się poskarżyć.

Aspekt	BitMEX (brak nadzoru)	Platforma regulowana w UE
Dźwignia maksymalna	100:1	2:1 (dla klientów detalicznych)
Segregacja środków	Brak	Obowiązkowa
Biuro handlowe	Dostęp do danych klientów	Zakazane konflikty interesów
Nadzór	Brak	Regulacyjny (FMA, BaFin, CySEC)
Procedura reklamacyjna	Pozew w sądzie	Formalny proces u regulatora
Raportowanie	Dobrowolne	Obowiązkowe

Platformy takie jak Bitpanda (nadzór austriackiego FMA, niemieckiego BaFin i maltańskiego MFSA) czy eToro (licencja cypryjskiego CySEC) działają w oparciu o europejskie ramy prawne. Obie mają obowiązek raportowania i odpowiadają przed regulatorem, jeśli coś pójdzie nie tak.

Co to oznacza dla klientów BitMEXu?

Klienci znaleźli się w kłopotliwym położeniu. Ich jedyną drogą pozostał pozew w Nowym Jorku — proces, który będzie trwać lata, podczas gdy platforma będzie się wygaszać. BitMEX odrzuca zarzuty, twierdząc, że pozew jest oportunistyczny i pozbawiony podstaw, ale na tym etapie mamy do czynienia wyłącznie z twierdzeniami stron. Sąd nie orzekł niczego, a wniosek o certyfikację pozwu jako zbiorowego dopiero przed nami.

Warto zauważyć, że powodowie chcą reprezentować amerykańskich klientów, którzy kupowali kontrakty swap na bitcoina od 23 lipca 2018 roku. W pozwie pojawia się też odniesienie do wcześniejszej sprawy z 2020 roku, wniesionej przez Bretta Messieha i grupę traderów, opartej na podobnych zarzutach. Tamten pozew wycofano w czerwcu 2025 roku bez prejudykatu — co oznacza, że sprawę można wnieść ponownie.

Kto handlował na BitMEXu i uważa, że jego pozycja została zlikwidowana niesłusznie, powinien już teraz zabezpieczyć historię transakcji, zanim platforma zamknie dostęp do kont. Będzie to kluczowy dowód w przyszłym postępowaniu.

Lekcja dla branży

Sprawa BitMEXu jest w gruncie rzeczy opowieścią o tym, co się dzieje, gdy handel derywatami odbywa się poza jakimkolwiek nadzorem. Giełda działała z dźwignią stukrotną, z własnym biurem handlowym po drugiej stronie rynku i z funduszem ubezpieczeniowym, do którego trafiały nadwyżki po likwidacjach. Żadne z tych rozwiązań nie byłoby możliwe u podmiotu licencjonowanego w Unii.

Regulacja nie daje gwarancji — regulowany podmiot także może upaść, a nadzór nie zwraca pieniędzy straconych na złej decyzji inwestycyjnej. Różnica polega na tym, że w razie sporu istnieje instytucja, przed którą można stanąć, i zestaw zasad, których operator musiał przestrzegać. Klienci BitMEXu tego komfortu nie mieli. Dlatego ich jedyną drogą pozostał pozew w Nowym Jorku — proces, którego wynik będzie znany za lata, gdy giełda już nie będzie istnieć.